مقدمه
در مدیریت استراتژیک، شناخت نیروهایی که رقابت را شکل میدهند برای دستیابی به موفقیت تجاری مهم است. اگرچه مدل پنج نیروی پورتر یکی از مدلهای بنیادی در تحلیل صنایع بود، تحولات جدید محیط شرکتی را به عنوان نیروی ششم معرفی کردهاند. این چارچوب گستردهتر به نام «شش نیروی پورتر» شناخته میشود و چشمانداز گستردهتری از چگونگی تاثیر پویاییهای پیچیده بر استراتژی سازمانی و فرآیندهای تصمیمگیری ارائه میدهد.
در حالی که پنج نیروی پورتر بهعنوان یک پایه در تحلیل استراتژیک برای ارزیابی نیروهای رقابتی در صنایع در نظر گرفته میشود، محیط خارجی شرکتی اکنون شامل عناصر دیگری مانند مسئولیت اجتماعی شرکت (CSR)، پایداری محیطی، حاکمیت و اصول اخلاقی است که برای شناسایی پویاییهای صنعت و موفقیت شرکت در دنیای پیچیده کسبوکار بسیار مهم شدهاند. این مقاله به نقش محیط شرکتی به عنوان نیروی ششم، در گسترش مدل پورتر با توجه به فشارهای فزاینده از سوی ذینفعان خارجی، نهادهای نظارتی و مصرفکنندگان برای رفتار مسئولانه شرکتها میپردازد. این پژوهش بررسی میکند که چگونه مسائل محیط شرکتی با مزیت رقابتی، موانع ورود به صنایع و استراتژی شرکت مرتبط هستند و از نمونههایی در صنایع انرژی، مالی و فناوری استفاده میکند که اخیراً تحت نظارت بیشتر قرار گرفتهاند. همچنین به برخی از محدودیتهای احتمالی این چارچوب گسترده پرداخته و راههایی را برای تحقیقات آینده پیشنهاد میدهد.
درج محیط شرکتی بهعنوان نیروی ششم بر نحوه ارزیابی وضعیت رقابتی توسط شرکتها و سازمانهای غیرانتفاعی تأثیر میگذارد. این مدل شامل متغیرهای داخلی سازمانی است که با نیروهای محیطی تعامل داشته و نمای وسیعتری از محیط استراتژیک را ارائه میدهد. با تحلیل این چارچوب گسترده، فعالان در تمامی حوزهها درک بهتری از چگونگی ایجاد استراتژیهای قابل اجرا، سازگاری با شرایط متغیر بازار و انطباق با دشواریها و فشارهایی که عوامل داخلی و خارجی برای صنایع خاص آنها به وجود میآورند، خواهند داشت.
بازبینی پنج نیروی پورتر، مروری مختصر
امروزه مدل پنج نیروی پورتر که اولین بار توسط استاد مدرسه بازرگانی هاروارد، مایکل پورتر، در سال ۱۹۷۹ توسعه یافت، بهعنوان یک بنیان در مدیریت استراتژیک شناخته میشود. این چارچوب به سازمانها امکان میدهد تا محیط رقابتی را ارزیابی کنند و تصمیمات مرتبط با موقعیتیابی خود در یک صنعت را اتخاذ کنند. هر یک از این پنج نیرو شامل تحلیلی مستقل از ماهیت رقابت داخلی، تهدید ورود رقبا، قدرت چانهزنی تامینکنندگان، قدرت چانهزنی مشتریان و تهدید محصولات یا خدمات جایگزین است.
چارچوب پنج نیرو به شرکتها کمک میکند تا به شیوهای ساختاریافته درباره موقعیت رقابتی خود فکر کنند و برنامههایی را برای بهینهسازی سودآوری بسازند. این چارچوب با ارائه راهی منظم برای تحلیل نیروهای موجود در دینامیکهای پیچیده، فرآیندهای تصمیمگیری سازمانی را آگاه میسازد. با درک چنین نیروهایی، سازمان میتواند بینشهای لازم برای مواجهه با چالشهای ناشی از عوامل داخلی شرکت یا عوامل خارجی موجود در صنایع مربوطه را به دست آورد.
نیروهای رقابتی از سال ۱۹۷۹ حول محور مدل پنج نیروی پورتر چرخیدهاند؛ یکی از ابزارهای غالب برای تحلیل ساختار صنعت و نیروهای رقابتی. این مدل به بررسی رقابت بین شرکتها، تهدید ورود تازهواردان، تهدید محصولات جایگزین، قدرت چانهزنی خریداران و قدرت چانهزنی تامینکنندگان میپردازد تا جذابیت و پتانسیل سودآوری یک صنعت خاص را دریابد. با این حال، با افزایش توجه به موضوعاتی نظیر مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR)، پایداری و حاکمیت، این نیروهای سنتی دیگر ماهیت کامل فشارهای رقابتی را پوشش نمیدهند.
محیط شرکتی که شامل فشارهای اجتماعی، اخلاقی، زیستمحیطی و حاکمیتی خارجی است، به یک عامل اصلی تبدیل شده که رفتار شرکتها و دینامیکهای صنایع را شکل میدهد. این نیروی ششم جدید بازتابدهنده این موضوع است که شرکتها به دلیل انتظارات جامعه برای رعایت شیوههای کسبوکار مسئولانه تحت فشار بیشتری قرار خواهند گرفت، یا این که به تدریج مزیتهای رقابتی خود را از دست میدهند. در واقع، در صنایعی نظیر انرژی، مالی و فناوری، محیط شرکتی نقش فزایندهای در هدایت استراتژی رقابتی ایفا میکند.
نقاط قوت و ضعف
مدل پنج نیروی پورتر برای سازمانها در مطالعه محیط رقابتی دارای مزایایی است. یکی از نقاط قوت اصلی این مدل، توانایی آن در ارائه بینشی درباره توزیع سود در یک صنعت است. این مدل به شرکتها کمک میکند تا درک عمیقی از چگونگی تقسیم سود بین این پنج نیرو پیدا کنند، که به نوبه خود امکان شناسایی حوزههای بهبود یا بهرهبرداری را فراهم میکند.
یکی دیگر از نقاط قوت این مدل، جامعیت آن در ارائه دید وسیع از صنعت است. این مدل عوامل حیاتی را که ممکن است بر موقعیت بازار یک شرکت تأثیر بگذارد برجسته میکند و بدین ترتیب به رهبر کسبوکار کمک میکند تا نقاط قوت و ضعف نسبی سازمان را در بستر گستردهتر صنعت ارزیابی کند. این رویکرد جامع استراتژیستها را تشویق میکند تا بهطور کامل درباره رقابت و دینامیکهای صنعت فکر کنند و احتمالاً فرصتهای پنهان برای سرمایهگذاری و رشد را آشکار میسازد.
با این حال، این مدل دارای برخی محدودیتها نیز هست. یکی از نقاط ضعف آن تمایل به تحلیل سطحی است و عدم تلاش برای یافتن «چرایی» آنچه مشاهده میشود، ممکن است از اثربخشی تحلیل بکاهد. در فرآیندهای تحلیل رقابتی، عدم دخالت ذینفعان نیز ممکن است منجر به ایجاد موانعی شود که در هنگام اجرای استراتژی میتوانستند اجتنابپذیر باشند.
سایر نقدهای وارده به مدل پنج نیروی پورتر شامل تمایل به ایستایی بیش از حد و ناتوانی یا ناکافی بودن برای دربرگیری پویاییهای فزاینده بازار و تغییرات فناوری است. این مدل ممکن است نقش همکاریها و شراکتها را که در محیطهای تجاری مدرن به اهمیت بیشتری دست یافتهاند، بهدرستی در نظر نگیرد.
علاوه بر این، این مدل خطر سادهسازی بیش از حد دینامیکهای بازارهای پیچیده را دارد که ممکن است نکات ظریفی را از دست دهد که میتواند بهعنوان عامل مهمی در تدوین استراتژی مطرح شود. این مدل همچنین تمایل به نگاه به گذشته دارد، چرا که نمایی کلی از یک صنعت بر اساس دادههای گذشته ارائه میدهد که به هیچوجه دقت پیشبینی روندهای آتی یا اختلالات احتمالی را تضمین نمیکند.
اگرچه این موارد محدودیتهای مدل پنج نیروی پورتر است، اما همچنان برای سازمانها در توصیف محیطهای رقابتی بسیار مفید است. اگر این مدل با چارچوبهای تحلیلی دیگر و اطلاعات بهموقع بازار ترکیب شود، میتواند پایهای قوی برای تصمیمات و برنامههای استراتژیک مربوط به بلندمدت فراهم کند.
سازمانها با در نظر گرفتن نقاط ضعف این مدل هنگام استفاده از آن و بهکارگیری آن در جایی که لازم است بهعنوان بخشی از یک تحلیل استراتژیک یکپارچه، میتوانند به بهترین شکل از ارزش مدل پنج نیروی پورتر بهرهمند شوند. به این ترتیب، کسبوکارها میتوانند بینشهای به دست آمده از این مدل را با سایر رویکردها مقایسه کنند، با در نظر گرفتن این که بازارهای معاصر بهطور مداوم در حال حرکت و تکامل هستند و به این ترتیب به آنها اجازه میدهند استراتژیهایی را تدوین کنند که هم قویتر و هم مجهزتر برای مقابله با عناصر آزمایشی در اکوسیستم رقابتی مربوطه باشند.
پایههای نظری: پنج نیروی پورتر و دلیل اضافه کردن نیروی ششم
مدل اولیه پنج نیروی پورتر بر اصول اقتصاد سازمان صنعتی (IO) مبتنی است که بر نقش ساختار صنعت در شکلدهی به رفتار رقابتی تأکید دارد. با این حال، مدل پورتر عمدتاً بر نیروهای اقتصادی و رقابتی تمرکز میکند و فشارهای اجتماعی و زیستمحیطی گستردهتری را که طی چند دهه اخیر مورد توجه قرار گرفتهاند، نادیده میگیرد. این فشارهای خارجی اکنون بهطور قابلتوجهی تصمیمات استراتژیک شرکتها را تحت تأثیر قرار میدهند.
تعریف محیط شرکتی
محیط شرکتی شامل عواملی است که به مسئولیتهای اجتماعی، اخلاقی، زیستمحیطی و حاکمیتی یک شرکت مرتبط است. این محیط شامل موضوعاتی از قبیل:
• پایداری محیطزیست: فشار بر شرکتها برای کاهش کربن، به حداقل رساندن پسماند و اتخاذ روشهای کسبوکار پایدار
• مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR): انتظاراتی که از کسبوکارها وجود دارد تا به جامعه کمک کنند، چه از طریق فعالیتهای خیرخواهانه، شیوههای منصفانه کار یا مشارکت اجتماعی
• حاکمیت: نیاز به شفافیت، رفتار اخلاقی و پایبندی به استانداردهای قانونی
• شیوههای اخلاقی: اطمینان از پرهیز شرکتها از اقدامات مضر نظیر فساد، استثمار یا تقلب
این عوامل که روزگاری در مقایسه با حداکثرسازی سود کمتر اهمیت داشتند، اکنون به اجزای حیاتی استراتژی رقابتی تبدیل شدهاند. شرکتهایی که به موضوعات محیط شرکتی توجه نمیکنند، ممکن است اعتماد مشتریان را از دست بدهند، با جریمههای قانونی مواجه شوند و اعتبار خود را به خطر بیاندازند.
اهمیت رو به رشد محیط شرکتی
رشد نگرانیها درباره پایداری، افزایش آگاهی مصرفکنندگان و افزایش نظارتهای قانونی، مسائل مربوط به محیط شرکتی را به کانون موفقیت کسبوکارها تبدیل کرده است. ذینفعان، از جمله سرمایهگذاران، مصرفکنندگان، کارمندان و دولتها، از شرکتها انتظار دارند که شیوههای کسبوکار مسئولانهای را نشان دهند.
بهعنوان مثال، در صنعت انرژی، شرکتهایی مانند BP و Shell تحت فشار فزایندهای قرار دارند تا انتشار گازهای گلخانهای را کاهش دهند و به سمت منابع انرژی تجدیدپذیر حرکت کنند. به همین ترتیب، در صنعت فناوری، شرکتهایی نظیر اپل و گوگل به دلیل تأثیرات زیستمحیطی و شیوههای کار اخلاقیشان مورد بررسی قرار میگیرند.
معرفی نیروی ششم، تعریف محیط شرکتی
این محیط میتواند بهعنوان نیروی ششم در مدل گسترشیافته پورتر در نظر گرفته شود؛ نیرویی گسترده که شامل شرایط مالی، منابع فنی، فرهنگ سازمانی، سبک مدیریتی و در دسترس بودن منابع است و مستقیماً بر عملیات سازمانها تأثیر میگذارد. محیط شرکتی زیرساخت اصلی موفقیت و قابلیتهای سازمان برای سازگاری با تغییرات در بازار است.پ
طبق مدل شش نیروی پورتر، محیط شرکتی بهعنوان یک عامل حیاتی در تعامل بین سایر پنج نیرو درک میشود که درک کاملی از چشمانداز رقابتی ارائه میدهد. این افزوده از کارهای اولیه پورتر اذعان میکند که برخی از عوامل داخلی سازمان میتوانند تأثیر زیادی بر موقعیت استراتژیک و تصمیمگیری هر شرکت داشته باشند.
اولاً، محیط شرکتی بهعنوان یکی از نیروهای رقابتی محرک، نیاز به درک فرهنگ سازمانی، سیاستهای داخلی، روابط ذینفعان و ملاحظات اخلاقی را ایجاد میکند که بهطور اساسی بر توانایی شرکت در تصمیمگیری، نوآوری و عملکرد در بازار تأثیر میگذارند.
در حالی که نیروهای رقابتی خارجی چالشها و فرصتهایی را از بیرون ایجاد میکنند، برعکس نیروهای داخلی، محیط شرکتی دینامیکهای داخلی و آمادگی شرکت برای پاسخ به این فشارهای خارجی را شکل میدهد. محیط شرکتی مناسب میتواند فرهنگی همهجانبه را ایجاد کند که در آن اهداف استراتژیک با انگیزههای کارکنان و انتظارات ذینفعان همگام باشد و بالاترین بهرهوری را به همراه داشته باشد. این سازگاری داخلی به سازمان این امکان را میدهد که از منابع بهینه بهرهبرداری کند، با نوآوری مستمر و سازگاری سریع به تغییرات بازار پاسخ دهد. علاوه بر این، ابعاد اخلاقی در محیط شرکتی میتواند پایداری ایجاد کرده و شهرت برند و اعتماد مشتریان و شرکا را بهبود بخشد.
این بدان معنی است که محیط شرکتی در قالب ادغام سبکهای رهبری، مسیرهای ارتباطی و پروتکلهای تصمیمگیری با اهداف استراتژیک کلی درک شود. محیط شرکتی توسعهیافته، پایهای قوی برای اجرای موفق استراتژیهای رقابتی فراهم میکند و موقعیت بازار یک شرکت را در مواجهه با نیروهای رقابتی خارجی پیچیده تقویت میکند. بنابراین، محیط شرکتی باید بهعنوان یک نیروی محرک اصلی در چارچوب استراتژیک شناخته شود.
دلیل گنجاندن
اضافه کردن محیط شرکتی به مدل پورتر بهعنوان نیروی ششم، ناشی از این واقعیت است که عوامل مهم داخلی میتوانند بهطور قابلتوجهی موقعیت رقابتی و عملکرد کلی یک شرکت را تحت تأثیر قرار دهند. این درک وسیعتر از چارچوب، یک رویکرد یکپارچه را برای پویاییهای پیچیدهای که رقابت صنعت و سودآوری را شکل میدهند، فراهم میکند.
اولاً، محیط شرکتی باید گنجانده شود زیرا میتواند ورودی معناداری برای تدوین استراتژی فراهم کند. شرکتهای تجاری میتوانند تنها زمانی استراتژیهای مناسبی تدوین کنند که عوامل داخلی با نیروهای خارجی تطبیق یابند؛ استراتژیهای توسعهیافته با توانمندی سازمان و محیط نوظهور صنعت همخوانی داشته باشند و به این ترتیب، سازمان از رقبای خود پیشی گرفته و برتری رقابتی را در بازار بهدست آورد.
علاوه بر این، محیط شرکتی همچنین به شرکتها کمک میکند تا خطرات و عدمقطعیتهای احتمالی را که ممکن است درون سازمان به وجود آیند، ارزیابی کنند. با ارزیابی ساختار سازمانی، فرهنگ شرکت و منابع موجود، شرکتها میتوانند استراتژیهای مدیریت ریسک مناسبی اتخاذ کنند که خطرات احتمالی را کاهش داده و نقاط قوت آنها را بهینهسازی کند.
افزودن محیط شرکتی همچنین اهمیت سازگاری در دنیای سریع امروزی را اذعان میکند. صنعت هرچه بیشتر به هم پیوسته و سیال شده است؛ توانایی سازگاری سریع با شرایط تغییر یافته و پذیرش نوآوری به کلید موفقیت رقابتی تبدیل شده است. با در نظر گرفتن محیط شرکتی بهعنوان یک نیروی متمایز، سازمانها میتوانند بهتر ظرفیت تغییر خود را درک کنند و نقاطی را که نیاز به تغییر دارند شناسایی کنند.
محیط شرکتی یا محیط سازمانی همچنین بینشی از توانایی یک شرکت در بسیج مناسب منابع ارائه میدهد. بهطور کلی، این امکان را به یک گروه تجاری میدهد تا عوامل داخلی خود را، که از طریق قابلیتهای مالی، منابع انسانی و زیرساختهای فناورانه منعکس میشود، بشناسد تا تخصیص منابع مناسب را انجام دهد و به این ترتیب، برتری رقابتی بر سایر شرکتها در صنعت کسب کند.
باید به این نکته اشاره کرد که این مدل توسعهیافته، محیط شرکتی را بهعنوان یک نیروی ششم در نظر میگیرد که نباید بهصورت مستقل بلکه در تعامل و تأثیرگذاری بر سایر پنج نیرو مشاهده شود، و بدین ترتیب یک چارچوب جامعتر از پویاییهای صنعت و موقعیتگذاری رقابتی ایجاد میکند. رویکرد مرتبط به سازمانها اجازه میدهد تا استراتژیهای ظریفتر و موفقتری را تدوین کنند و هم عوامل داخلی و هم عوامل خارجی را مدنظر قرار دهند.
با گنجاندن محیط شرکتی در مدل پورتر، هم سازمانهای غیرانتفاعی و هم کسبوکارها بهتر قادر خواهند بود پویاییهایی را که نیروهای رقابتی را در حوزههای مربوطهشان هدایت میکنند، بهطور کامل درک کنند. این مدل توسعهیافته پایهای برای مدیریت استراتژیک ایجاد میکند و سازمانها را قادر میسازد تا با بینش کامل از پیچیدگیهای صنایع مربوطه عبور کرده و تصمیمات مناسب برای موفقیت بلندمدت بگیرند.
جنبههای کلیدی محیط شرکتی
محیط شرکتی، که بهعنوان نیروی ششم در فرم گسترشیافته پورتر شناخته میشود، شامل جنبههای مختلفی است که بهطور قابلتوجهی بر مدیریت استراتژیک و جایگاه رقابتی یک شرکت تأثیر میگذارد. این عوامل، تعیینکنندههای اصلی برای تعیین پویاییهای داخلی یک شرکت و واکنش آن به نیروهای خارجی هستند. در ادامه به سه عنصر مهم در محیط شرکتی اشاره میکنیم: فرهنگ سازمانی، ساختار شرکتی و منابع و قابلیتها.
تعریف نیروهای شرکتی که صنایع و بازارها را شکل میدهند طی سه قرن گذشته دستخوش تغییرات چشمگیری شده است. انقلاب صنعتی در قرون هجدهم و نوزدهم به راهی برای شکلگیری شرکتهای بزرگ تبدیل شد که با افزایش تولید و فناوریهای مدرن همراه بود. بسیاری از نخستین شرکتها به صنعت و منابع وابسته بودند و صنایعی نظیر نساجی، معدن و راهآهن را با استفاده از نیروی بخار و مکانیزاسیون پیش بردند.
در ادامه، اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم شاهد ظهور انحصارات و الیگوپولیهایی نظیر استاندارد اویل و یو.اس. استیل بودیم. غولهای این شرکتها بازارهای اصلی را در اختیار گرفته و رقابت را کنترل میکردند که منجر به وضع مقرراتی نظیر قوانین ضدانحصار شد. پس از جنگ جهانی دوم، شرکتها تا حدی گسترش یافتند که تبدیل به شرکتهای چندملیتی شدند که حوزههای آنها به واسطه پیشرفتهای ارتباطی و حملونقل به سراسر جهان گسترش یافت.
مفهوم «محیط شرکتی» زمانی شکل گرفت که شرکتها نسبت به تأثیرات گستردهتر اقدامات خود، شامل جنبههای اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی، آگاهی بیشتری پیدا کردند. تا پایان قرن بیستم و آغاز قرن بیستویکم، تغییرات دیگری نیز با ظهور شرکتهای فناوری نظیر مایکروسافت، اپل و گوگل به وجود آمد. این شرکتها نه تنها بر بازار، بلکه بر هنجارهای اجتماعی، مسائل حریم خصوصی و اخلاق تأثیرات بیسابقهای داشتهاند.
امروزه، محیط شرکتی شامل عواملی نظیر مسئولیت اجتماعی شرکتی، حاکمیت اخلاقی و پایداری است که بهعنوان متغیرهایی با تأثیر بالا برای موفقیت بلندمدت و رفاه جامعه مطرح شدهاند. این محیط شرکتی را میتوان به چند مؤلفه کلیدی تقسیم کرد: نیروی ششم بهعنوان یک عامل مهم برای رقابت استراتژیک و رفتار سازمانی. ابتدا فرهنگ سازمانی است که هنجارها و ارزشهای نانوشتهای را تعیین میکند که رفتارها و تصمیمگیری کارکنان را هدایت میکنند. این فرهنگ در سیاستهای شرکتی، سبکهای رهبری و الگوهای ارتباطی داخلی عمیقاً جا افتاده است و به این ترتیب، تأثیر زیادی بر روحیه و بهرهوری دارد.
جنبه مهم دیگر، چارچوب مقرراتی است که شرکتها باید با ترکیب پیچیدهای از قوانین محلی، ملی و بینالمللی سروکار داشته باشند. این امر نه تنها از دردسرهای قانونی جلوگیری میکند، بلکه شهرت و پایداری شرکت را نیز ارتقا میدهد.
بهدنبال آن، فناوری و نوآوری از عناصر همیشه در حال افزایش در محیط شرکتی هستند که هم کاراییهای عملیاتی و هم فرصتهای کسبوکار جدید را به پیش میبرند. با توجه به اینکه فناوری با سرعت فزایندهای در حال تکامل است، شرکتها باید انعطافپذیر باشند و مسیرهای آینده را مدنظر قرار دهند تا بتوانند رقابتی باقی بمانند.
از سوی دیگر، شرایط اقتصادی شامل تقاضای بازار، نرخ تورم و دسترسی به سرمایه نیز بر محیط شرکتی تأثیر میگذارند. شرکتها باید استراتژیهایی را توسعه دهند که در برابر این تغییرات اقتصادی مقاوم باشند تا در درازمدت پایدار بمانند.
عنصر آخر به روابط با ذینفعان – سرمایهگذاران، کارکنان، مشتریان و جامعه – اشاره دارد که زمینه شرکتی را تعریف میکنند. مدیریت خوب ذینفعان، همکاری و مشارکت را حفظ میکند و برای دستیابی به اهداف استراتژیک حیاتی تلقی میشود. توانایی درک و پیمایش میان این عناصر بههمپیوسته به شرکتها کمک میکند تا در محیطی پیچیده و پویا بهطور مؤثری عمل کنند.
فرهنگ سازمانی
فرهنگ سازمانی، سیستمی قدرتمند از ارزشها، باورها، نگرشها و رفتارهای مشترک است که راهنمای چگونگی تعامل و همکاری افراد درون یک شرکت میشود. فرهنگ سازمانی تعیین میکند که چگونه کارکنان فکر میکنند، احساس میکنند و عمل میکنند و در نتیجه بر تعاملات آنها با سازمان و ذینفعان آن تأثیر میگذارد. فرهنگ سازمانی قوی میتواند تأثیر عمیقی بر استراتژی کسبوکار بگذارد و تعیینکننده چگونگی توسعه، اجرای استراتژی و موفقیت آن باشد.
یکی از مزایای اصلی فرهنگ سازمانی مثبت و محکم، توانایی آن در افزایش تعامل کارکنان، بهبود روحیه و انگیزه و تضمین رضایت شغلی و عملکرد بالاتر است. وقتی کارکنان احساس ارزشمندی و حمایت کنند، احتمال بیشتری دارد که در شرکت باقی بمانند و در نتیجه هزینههای مرتبط با جذب و آموزش کارکنان جدید کاهش مییابد. این تعهد احساسی همچنین میتواند به ارائه خدمات بهتر به مشتریان و افزایش بهرهوری منجر شود.
علاوه بر این، فرهنگ قوی خلاقیت، نوآوری و ریسکپذیری را تشویق میکند که اجزای ضروری یک استراتژی کسبوکار مؤثر هستند. این فرهنگ ارتباطات باز و همکاری را ترویج میکند و اطمینان میدهد که برنامههای سازمان بهخوبی فکر شده و بهدرستی اجرا میشوند. گزارش شده است که شرکتهای دارای فرهنگهای قوی، چهار برابر رشد درآمد بیشتری نسبت به آنهایی که فرهنگ ضعیفتری دارند، تجربه میکنند.
ساختار شرکتی
ساختار شرکتی چگونگی هدایت فعالیتها درون سازمان برای دستیابی به اهداف آن را تعیین میکند. ساختار شامل قوانین، نقشها و مسئولیتها و نحوه واگذاری وظایف و جریان اطلاعات در سطوح مختلف سازمان است. شیوهای که یک شرکت سازماندهی میشود تأثیر قابلتوجهی بر فرایندهای تصمیمگیری و مدیریت استراتژیک کلی دارد.
ساختار، مرزهای سازمانی را برای جایی که ارزش مدیریت و تحویل میشود، تعریف میکند. این ساختار نهتنها مسئولیتها و پاسخگوییها را تعیین میکند، بلکه واحدهایی را نیز که منابع مالی و انسانی شرکت به آنها تخصیص داده میشود، فراهم میکند. بنابراین، ساختار یکی از اهرمهای کلیدی است که مدیران ارشد میتوانند برای مدیریت موفقیتآمیز ارزش کسبوکارهای خود و بهرهبرداری از مزیت رقابتی استفاده کنند.
شرکتهایی که حول وظایف سازماندهی میشوند، معمولاً استراتژیهای عملکردی و ثابت را توسعه میدهند، در حالی که آنهایی که حول جغرافیا سازماندهی میشوند، تمایل به توسعه استراتژیهای ثابت جغرافیایی دارند. هر دو رویکرد میتوانند انعطافپذیری را محدود کنند و ممکن است مانع اجرای استراتژیهای متمایز در بلندمدت شوند. برای مقابله با این چالش، برخی سازمانها ساختارهای منحصربهفردی را اتخاذ کردهاند که مزایای واحدهای تجاری کوچک را با «ساختارهای مجازی» ترکیب میکند تا بدون ایجاد لایههای جدید بوروکراسی، مسائل استراتژیک شرکتی را حل کنند.
منابع و قابلیتها
منابع و قابلیتها یکی از اجزای حیاتی محیط شرکتی هستند که نقش مهمی در تعیین مزیت رقابتی و چشمانداز رشد آتی کسبوکار دارند. این منابع شامل داراییهای ملموس مانند منابع فیزیکی و قابلیتهای فناورانه و داراییهای ناملموس نظیر منابع انسانی و دانش سازمانی میشوند.
منابع فیزیکی و قابلیتهای فناورانه شامل داراییهای ملموس و دانش فنی است که برای تعیین قابلیت رقابتی یک کسبوکار ضروری هستند. بهعنوان مثال، بسیاری از سازمانها نمیتوانند بهطور مؤثر در دنیای دیجیتال فعالیت کنند بدون اینکه زیرساختهای فناوری مناسبی مانند کامپیوترها داشته باشند.
منابع انسانی، که شامل همه کارکنان و سایر پرسنل مرتبط با کسبوکار میشوند، باارزشترین دارایی سازمان به شمار میروند. موفقیت یا شکست یک شرکت اغلب به سرمایه انسانی آن بستگی دارد. بخش منابع انسانی نقش حیاتی در تقویت یا تغییر فرهنگ شرکت از طریق فرآیندهای جذب و توسعه ایفا میکند. جذب کارکنان مناسب و توسعه استعدادهای آنها برای ایجاد یک فرهنگ کاری مثبت و حفظ مزیت رقابتی ضروری است.
با درک و مدیریت مؤثر این جنبههای کلیدی محیط شرکتی، سازمانها میتوانند پویاییهای داخلی خود را با اهداف استراتژیک خود بهتر همسو کنند. این همسویی به شرکتها امکان میدهد تا به نیروهای خارجی مؤثرتر پاسخ دهند و در صنایع خود مزیت رقابتی پایداری داشته باشند.
تعامل بین محیط شرکتی و نیروهای دیگر
محیط شرکتی، بهعنوان نیروی ششم در چارچوب گسترشیافته پورتر، بهطور پویا با پنج نیروی دیگر تعامل دارد و شبکهای پیچیده از تأثیرات را ایجاد میکند که چشمانداز استراتژیک سازمانها را شکل میدهد. این تعامل بهویژه در روابط با تأمینکنندگان، تعاملات با مشتریان و پویایی رقابتی آشکار میشود.
روابط با تأمینکنندگان
محیط شرکتی تأثیر قابلتوجهی بر روابط سازمان با تأمینکنندگان دارد. فرهنگ داخلی شرکت، منابع و قابلیتها میتوانند قدرت چانهزنی شرکت با تأمینکنندگان را تعیین کنند. بهعنوان مثال، سازمانهایی با منابع مالی قوی و فرهنگی مبتنی بر نوآوری، در مذاکرات از اهرم بیشتری برخوردارند که ممکن است به شرایط و قیمتهای بهتری منجر شود. از سوی دیگر، قدرت تأمینکنندگان نیز میتواند بر محیط شرکتی تأثیر بگذارد؛ زمانی که تأمینکنندگان قدرت زیادی دارند، ممکن است هزینهها را افزایش داده یا منابع مورد نیاز شرکت را محدود کنند، که میتواند بر عملیات داخلی و فرآیندهای تصمیمگیری سازمان تأثیر بگذارد. این تعامل اهمیت مدیریت استراتژیک روابط با تأمینکنندگان را در سازمانهای غیرانتفاعی و کسبوکارها برجسته میسازد.
تعاملات با مشتریان
محیط شرکتی نقش مهمی در شکلدهی تعاملات با مشتریان دارد. فرهنگ سازمانی، ساختار و منابع یک سازمان بهطور مستقیم توانایی آن را در برآورده کردن نیازها و انتظارات مشتریان تحت تأثیر قرار میدهد. بهعنوان مثال، شرکتی با فرهنگ مشتریمدار قوی و توانمندیهای تکنولوژیکی مطلوب، ممکن است بهتر بتواند تجربههای برتر مشتری ارائه دهد.
با این حال، قدرت مشتریان نیز بر محیط شرکتی تأثیر میگذارد؛ زمانی که مشتریان قدرت بیشتری دارند، میتوانند به شرکتها فشار بیاورند تا محصولات یا خدمات بهتری با قیمت پایینتر ارائه دهند. این پویایی میتواند سازمانها را وادار کند تا فرآیندهای داخلی خود را تطبیق دهند، منابع را بهطور متفاوت تخصیص دهند یا حتی فرهنگ شرکتی خود را تغییر دهند تا بهتر با تقاضاهای مشتریان همسو شوند.
پویایی رقابتی
محیط شرکتی تأثیر مهمی بر مزیت رقابتی نسبی سازمانها دارد. طبق گفته بارنی در سال ۱۹۹۱، «فرهنگ سازمانی، تخصیص منابع و فرآیندهای تصمیمگیری استراتژیک میتوانند منبعی از مزیت رقابتی یا موجب ضعفهای مختلف باشند.» بهعنوان مثال، فرهنگی نوآورانه و سازگار در یک شرکت، آن را در مواجهه با تغییرات محیط رقابتی بهتر قرار میدهد.
جالب است که تحقیقات اخیر نشان دادهاند فعالیتهای شرکتی ممکن است منجر به واکنشهای رقابتی غیرمنتظرهای شود که تجلی محیط شرکتی است. بهعنوان مثال، مطالعهای اخیر نشان داده است که زمانی که شرکتهای ایدئولوژیک در فعالیتهای حمایتگرایانه شرکت میکنند، این اقدام باعث واکنش شدیدتری از سوی مخالفان ایدئولوژیک آنها نسبت به دوستان آنها میشود. این یافته نشان میدهد که چگونه محیط شرکتی ممکن است پویاییهای رقابتی را به شیوههای غیرمنتظرهای بپذیرد که ممکن است به افزایش تضاد و قطبیشدن در یک صنعت منجر شود.
مقایسه محیط شرکتی با پنج نیروی پورتر
مدل پنج نیروی پورتر، شامل تمرکز بر رقابت میان رقبا، تهدید ورود تازهواردان، قدرت چانهزنی تأمینکنندگان، قدرت چانهزنی مشتریان و تهدید محصولات یا خدمات جایگزین، مدتها یکی از پایههای تحلیل استراتژیک در کسبوکار بوده است. با توجه به پیچیدگیهای کسبوکار مدرن، نیاز به شناسایی نیروی ششم، یعنی محیط شرکتی، احساس میشود. این فشارها بهطور غیرمستقیم و در سطوح ظریف عمل میکنند، در حالی که پنج نیروی سنتی بیشتر مستقیم و قابلاندازهگیری هستند.
محیط شرکتی نمایانگر تعاملات بیرونی و درونی در سطح کلان است که تصمیمات استراتژیک را در راههای ظریف اما عمیق تحت تأثیر قرار میدهد. زمینهای که در آن یک کسبوکار فعالیت میکند، همه چیز از آثار نظارتی تا تحولات اقتصادی، تغییرات فناوری، جهتگیریهای اجتماعی و نگرانیهای زیستمحیطی را در بر میگیرد که همگی میتوانند چشمانداز کسبوکار را دگرگون کنند و اغلب دینامیک پنج نیرو را مختل میکنند. بهعنوان مثال، مقررات سختگیرانه جدید میتوانند قدرت تأمینکنندگان را افزایش دهند یا گزینههای مصرفکنندگان را کاهش دهند.
کاربردهای عملی مدل شش نیرو
مدل شش نیرو، که گسترشی از چارچوب پنج نیروی پورتر است، بهعنوان ابزاری ارزشمند برای سازمانها جهت تحلیل چشمانداز رقابتی و توسعه استراتژیهای مؤثر به کار میرود. این مدل گسترشیافته محیط شرکتی را بهعنوان نیروی ششم در بر میگیرد و درک جامعتری از عواملی که موقعیت استراتژیک سازمان را شکل میدهند، فراهم میکند.
برنامهریزی استراتژیک
مدل شش نیرو نقش مهمی در برنامهریزی استراتژیک ایفا میکند، زیرا به سازمانها کمک میکند تا عوامل مختلفی را که بر موقعیت آنها در بازار تأثیر میگذارد شناسایی و ارزیابی کنند. با در نظر گرفتن تعامل بین محیط شرکتی و نیروهای خارجی، کسبوکارها و سازمانهای غیرانتفاعی میتوانند استراتژیهای قویتر و سازگارتری را توسعه دهند.
یکی از مزایای کلیدی استفاده از مدل شش نیرو در برنامهریزی استراتژیک این است که میتواند زمینههای نیازمند توجه ویژه را آشکار کند. هنگامی که سازمانها تحلیل شش نیرویی را تکمیل میکنند، بینشی از جنبههای مختلفی که میتواند بر عملیات و فرآیندهای تصمیمگیری آنها تأثیر بگذارد، به دست میآورند. این رویکرد جامع به رهبران اجازه میدهد تا انتخابهای آگاهانهتری انجام دهند و منابع را بهطور مؤثر تخصیص دهند.
برای حداکثر بهرهوری از مدل شش نیرو در برنامهریزی استراتژیک، سازمانها باید اطلاعات مرتبط از بخشهای مختلف، از جمله فروش، بازاریابی، محصول و خدمات را جمعآوری کنند. این رویکرد مشارکتی، دیدگاهی جامع از تأثیرات خارجی و قابلیتهای داخلی سازمان را تضمین میکند.
هنگام انجام تحلیل شش نیرویی، داشتن اطلاعات خاص زیر ضروری است:
- عملکرد رقبا در بازار
- آمار و دلایل ترک مشتری
- عوامل مؤثر بر معاملات موفق
- بازخورد مشتریان
- اندازه کلی بازار و بازیگران مختلف
- درک روابط با تأمینکنندگان
با در نظر گرفتن این عناصر در تحلیل، سازمانها میتوانند استراتژیهایی را توسعه دهند که نقاط قوت آنها را بهکار گرفته، ضعفها را برطرف و از فرصتهای بازار بهرهبرداری کنند.
تحلیل رقابتی
مدل شش نیرو چارچوبی قدرتمند برای انجام تحلیل جامع رقابتی فراهم میکند. این مدل به سازمانها کمک میکند تا موقعیت استراتژیک خود را در رابطه با نیروهای مختلف بازار، از جمله رقبا، رقبا بالقوه و محصولات مکمل ارزیابی کنند.
یکی از نقاط قوت این مدل، توانایی آن در شناسایی زمینههای بالقوه رقابت و فرصتهای تمایز است. با تحلیل محیط رقابتی از زوایای مختلف، سازمانها میتوانند درک عمیقتری از پویایی صنعت خود به دست آورند و استراتژیهایی را برای حفظ یا بهبود مزیت رقابتی خود توسعه دهند.
ساختار این مدل به شرکتها اجازه میدهد تا چشمانداز رقابتی را از جنبههای مختلف بررسی کنند، از جمله:
- رقبا: ارزیابی تعداد و قدرت رقبا در بازار
- قدرت تأمینکنندگان: ارزیابی اثر افزایش هزینههای ورودی
- قدرت مشتریان: تحلیل قدرت چانهزنی مشتریان
- رقبا بالقوه: بررسی تهدید ورود تازهواردان به بازار
- تهدید محصولات جایگزین: بررسی وجود محصولات یا خدمات جایگزین
- محصولات مکمل: ارزیابی تأثیر کالاهای مکمل بر سودآوری
با تحلیل سیستماتیک این نیروها، سازمانها میتوانند ریسکها و فرصتهای بالقوه در محیط رقابتی خود را شناسایی کنند. این رویکرد جامع، مدیریت را تقویت کرده و چارچوبی برای تصمیمگیری استراتژیک فراهم میآورد.
شایان ذکر است که مدل شش نیرو زمانی بیشترین کارایی را دارد که بهعنوان یک پروژه گروهی و با مشارکت افراد ارشد فروش، بازاریابی یا محصول که درک قوی از تحولات بازار دارند، استفاده شود. بهروزرسانیهای منظم تحلیل ضروری است، زیرا این مدل بهسرعت و به دلیل تکیه بر عوامل خارجی و فعالیتهای سایر کسبوکارها میتواند قدیمی شود.
در نتیجه، مدل شش نیرو بینشهای ارزشمندی برای برنامهریزی استراتژیک و تحلیل رقابتی فراهم میآورد. با در نظر گرفتن محیط شرکتی بهعنوان نیروی ششم، سازمانها میتوانند استراتژیهای جامعتری را توسعه دهند که به چالشهای داخلی و خارجی در مسیر دستیابی به مزیت رقابتی پایدار پاسخ دهند.
استراتژیهایی برای حرکت در فضای سازمانی
در محیط کسبوکار مدرن، توانایی موفقیت در یک محیط شرکتی پویا و پرچالش که بهعنوان نیروی ششم شناخته میشود، نیاز به آیندهنگری، انعطافپذیری و خلاقیت استراتژیک دارد. یکی از استراتژیهای کلیدی، تمرکز بر یادگیری مداوم و توسعه حرفهای است. همانطور که محیط کسبوکار از طریق استفاده از فناوری و تغییر نیازهای بازار به سرعت در حال تغییر است، همگام شدن با رویدادهای جاری، فناوریهای نوظهور و بهترین شیوهها بسیار حائز اهمیت است.
آموزش و یادگیری مستمر میتواند فرد و سازمان را با مهارتها و دانش لازم برای موفقیت در محیط رقابتی امروزی تجهیز کند. دیگر استراتژیهای ارزشمند شامل تعبیه فرهنگ نوآوری و چابکی در سازمان است. سازمانی که قادر به تفکر خلاق و انعطافپذیر باشد، احتمال بیشتری دارد که به شرایط متغیر پاسخ مناسب دهد و فرصتهای نوظهور را بهکار گیرد. توسعه توانمندیهای رهبری نیز حیاتی است؛ رهبری قوی باعث انگیزهدهی و هدایت تیمها میشود و آنها را با اطمینان و وضوح در شرایط پیچیده راهبری میکند. شبکهای از روابط حرفهای قوی که با دقت پرورش داده شده باشد نیز دسترسی به منابع مرتبط، بینشها و حمایت را فراهم میآورد.
ارتباط مؤثر در تمام سطوح برای همسو شدن با اهداف و چشمانداز شرکتی مهم است. شفافیت، ثبات و گشودگی میتوانند به اعتمادسازی و تقویت همکاری در تیم کمک کنند. همچنین تصمیمگیری مبتنی بر داده میتواند به تصمیمات حرفهایتر و استراتژیک منجر شود که نتایج بهتری را تضمین میکنند. بنابراین، سازمانها و افراد میتوانند با اطمینان در پیچیدگیهای دنیای شرکتی امروز حرکت کرده و مسیر موفقیت و رشد پایدار را ادامه دهند.
انتقادات و محدودیتهای محیط شرکتی بهعنوان نیروی ششم
اگرچه گنجاندن محیط شرکتی بهعنوان نیروی ششم، دیدگاه جامعتری از فشارهای رقابتی ارائه میدهد، اما با انتقادات و محدودیتهایی نیز مواجه است.
همپوشانی با سایر نیروها
منتقدان معتقدند که عوامل مربوط به محیط شرکتی ممکن است با نیروهای موجود در مدل پورتر همپوشانی داشته باشد، بهویژه فشارهای نظارتی (بخشی از نیروی سیاسی) و روابط با تأمینکنندگان (بخشی از نیروی تأمینکنندگان). برای مثال، رعایت قوانین زیستمحیطی میتواند بخشی از عوامل سیاسی یا قانونی موجود در نظر گرفته شود، نه یک نیروی مستقل.
چالشهای اندازهگیری
تأثیر محیط شرکتی بر پویایی رقابتی ممکن است دشوار باشد. برخلاف نیروهای سنتی مانند تهدید محصولات جایگزین یا قدرت خریدار، محیط شرکتی شامل عوامل غیرملموسی چون شهرت، اخلاق شرکتی و ادراک ذینفعان است. اندازهگیری تأثیر مالی مستقیم این عوامل بر سودآوری میتواند چالشبرانگیز باشد و ممکن است به طور قابلتوجهی در صنایع مختلف متفاوت باشد.
طبیعت پویا فشارهای محیط شرکتی
محیط شرکتی بسیار پویا است و انتظارات اجتماعی و استانداردهای نظارتی بهسرعت در حال تغییر هستند. به همین دلیل، ممکن است شرکتها در پیشبینی تغییرات آتی در محیط شرکتی دچار مشکل شوند، که ادغام این نیرو در برنامهریزی استراتژیک بلندمدت را دشوار میسازد.
مطالعات موردی: محیط شرکتی بهعنوان نیروی رقابتی
صنعت انرژی: شرکت شل و انتقال به منابع تجدیدپذیر
در صنعت انرژی، شرکت شل در پاسخ به افزایش فشارهای محیط شرکتی، به تدریج از سوختهای فسیلی به سمت منابع انرژی تجدیدپذیر روی آورده است. این شرکت در پروژههای انرژی بادی و خورشیدی، فناوریهای جذب کربن و زیرساختهای شارژ وسایل نقلیه الکتریکی سرمایهگذاری کرده و استراتژی بلندمدت خود را با اهداف جهانی پایداری همسو کرده است. این تغییر نه تنها به شل کمک میکند تا از ریسک جریمههای نظارتی مرتبط با انتشار کربن جلوگیری کند، بلکه این شرکت را برای رهبری در بازاری که با تقاضا برای انرژیهای تجدیدپذیر هدایت میشود، آماده میسازد.
استراتژی شل نشان میدهد که چگونه شرکتهای فعال در صنایع کربنبر با انتظارات فزاینده برای مسئولیتپذیری زیستمحیطی مقابله میکنند. با ادغام پایداری در استراتژی شرکتی خود، شل میتواند ریسکهای مربوط به شهرت خود را مدیریت کند، الزامات نظارتی را برآورده سازد و فرصتهای جدید را در بازار انرژی پاک به دست آورد.
صنعت مالی: معیارهای ESG و سرمایهگذاری مسئولانه
در صنعت مالی، معیارهای محیطزیستی، اجتماعی و حکمرانی (ESG) بهعنوان عاملی اساسی برای سرمایهگذاران تبدیل شدهاند. مؤسسات مالی مانند بلکراک به طور فزایندهای سرمایهگذاری در شرکتهایی با عملکرد قوی در حوزه ESG را در اولویت قرار دادهاند. مدیرعامل بلکراک، لری فینک، از طرفداران برجسته سرمایهداری مسئولانه بوده و تأکید دارد که شرکتها باید پایداری را در استراتژیهای اصلی خود ادغام کنند تا سرمایهگذاران را جذب کنند.
رشد سرمایهگذاری مبتنی بر ESG اهمیت فزاینده محیط شرکتی را بهعنوان یک نیروی رقابتی در بخش مالی نشان میدهد. شرکتهایی که نتوانند معیارهای ESG را برآورده کنند، با خطر از دست دادن دسترسی به سرمایه، کاهش ارزش سهام و جذب تبلیغات منفی از سوی سهامداران فعال مواجه خواهند شد.
آینده کسبوکار در یک محیط شرکتی در حال تحول
آینده کسبوکار در یک محیط شرکتی در حال تحول، به وضوح در دینامیکهای بین نیروهای بازار سنتی و دینامیکهای نوظهور فرهنگ شرکتی و انتظارات اجتماعی خارجی قرار دارد. شرکتها در حال پیمایش در یک چشمانداز فزاینده پیچیده هستند که در آن فناوری و وابستگیهای جهانی به بازتعریف مزایای رقابتی پرداختهاند؛ اینجا است که یکی از نیروهای مهم در حال شکلگیری است – محیط شرکتی – که به استراتژی و عملکرد کسبوکار معنا میبخشد.
پایداری و اخلاق از موضوعات حاشیهای به اصول کلیدی تبدیل شدهاند که تصمیمات مصرفکنندگان و رفتار سرمایهگذاران را هدایت میکنند. کسبوکارها تنها زمانی میتوانند در فعالیتهای خود شفافتر باشند و واقعاً مسئولیت اجتماعی شرکتی را عملی کنند. این امر به عنوان کاتالیستی برای تغییر به سمت خلق ارزش بلندمدت از یک رویکرد کوتاهمدت عمل میکند، به طوری که اهداف سازمانها با نیازهای اجتماعی و مراقبت از محیط زیست همسو خواهد بود.
اهمیت فزاینده سرمایهداری ذینفعان این روند را زیر تأثیر قرار میدهد، بهطوری که کسبوکارها به طور فزایندهای تحت فشار قرار دارند تا به همراه سهامداران خود، منافع کارمندان، مشتریان و جوامع را در تصمیمگیریهای خود مدنظر قرار دهند. در این سناریوی در حال تحول، تنها یک فرهنگ شرکتی حمایتی میتواند اطمینان از سازگاری و نوآوری را فراهم کند که برای بقا حیاتی است. شرکتهایی که موفق میشوند محیطهای کاری فراگیر و متنوعی ایجاد کنند که به سرعت سازگار شوند، خود را در یک موقعیت استراتژیک خواهند یافت.
گام فراتر از ادغام فناوری به ارزشهای انسانی، مسیری را تعریف خواهد کرد که کسبوکارها در آینده ادامه خواهند داد. در حالی که هوش مصنوعی، اتوماسیون و تجزیه و تحلیل دادهها به بهبود کارایی عملیاتی کمک میکنند، عناصر غیرقابل کنترل انسانی شامل خلاقیت، همدلی و قضاوت اخلاقی هستند. بنابراین، نیروی ششم که همان محیط شرکتی در حال تحول است، نیاز به رویکردی یکپارچه دارد که در آن عملکرد اقتصادی، مسئولیت اجتماعی و تواناییهای فناوری به هم پیوسته و منجر به ایجاد کسبوکارهای مقاوم و آیندهنگر شود.
نتیجهگیری
یک مثال از یک رویکرد جامع برای تحلیل چنین دینامیکهای پیچیدهای در شکلدهی به چشماندازهای رقابتی، مدل شش نیروی پورتر است که محیط شرکتی را بهعنوان نیروی ششم شامل میشود. این چارچوب توسعهیافته تأثیری بر نحوه تفکر کسبوکارها و سازمانهای غیرانتفاعی در مورد موقعیت استراتژیک و تصمیمگیریهایشان دارد. این رویکرد میتواند عوامل داخلی و خارجی را در نظر بگیرد تا سازمانها بتوانند استراتژیهای کارآمدتری برای سازگاری با شرایط و چالشهای در حال تغییر بازار و صنایع مربوطه خود ایجاد کنند.
محیط شرکتی به یک عامل حیاتی در طبیعت رقابت در صنایع معاصر تبدیل شده است. با ادامه فشار ذینفعان به سمت شهروندی شرکتی خوب، شرکتها ملزم به توسعه استراتژیهایی هستند که به ادغام پایداری، مدیریت اخلاقی و حکمرانی بپردازند تا مزایای رقابتی خود را حفظ کنند. نیروی ششم در الگوی پورتر، محیط شرکتی، به شرکتها این امکان را میدهد که فشارهای خارجی بر روی عملیات خود را درک کنند تا ریسک را کاهش دهند و فرصتهای مربوط به مسئولیت اجتماعی شرکتی و پایداری را به دست آورند.
بنابراین، با این چارچوب گسترشیافته، چشمانداز رقابتی امروز با وضوح بیشتری قابل مشاهده است، اما تحقیقات آینده باید روشهایی برای اندازهگیری تأثیر عامل محیط شرکتی و بررسی چگونگی تعامل این فشارها با پنج نیروی سنتی در صنایع مختلف توسعه دهند.
در نتیجه، استفاده کامل از کاربردهای عملی مدل شش نیرو در برنامهریزی استراتژیک و تحلیل رقابتی، با ارائه بینش به تصمیمگیری آگاهانه، به سازمانها ارزش میبخشد. این واقعیت که مدل میتواند نقاط نگرانی را نشان دهد و به شناسایی ریسکها و فرصتها کمک کند، آن را به یک دارایی ضروری برای شرکتها تبدیل میکند. زیرا سازمانها هنوز در برابر دینامیکهای بازار که به طور مداوم در حال تغییر هستند، عمل میکنند، مدل شش نیرو میتواند بینشهای ساختاری را برای درک و پاسخ به تعاملات پیچیده نیروهایی که محیط رقابتی آنها را شکل میدهد، فراهم کند.
منابع
[1] – https://stec.univ-ovidius.ro/html/anale/RO/wp-content/uploads/2019/02/6-3.pdf
[2] – https://www.synergita.com/blog/employee-engagement-software/how-does-organizational-culture-impact-business-strategy/
[3] – https://sumatosoft.medium.com/business-environment-analysis-why-it-matters-5e2a35cc1c26
[4] – https://www.feedough.com/business-environment-definition-components/
[5] – https://www.marakon.com/insights/structure-is-strategy-gaining-strategic-advantage-through-organizational-design/
[6] – https://getlucidity.com/strategy-resources/how-to-create-a-six-forces-analysis/
[7] – https://www.investopedia.com/terms/s/six-forces-model.asp
[8] – https://emeritus.org/in/learn/business-management-six-forces-model/
[9] – https://getlucidity.com/strategy-resources/introduction-to-the-six-forces-model/
References
[0]
“Porter’s Five Forces Analysis – Understanding the Dynamics of Competition in Your Industry – Copymate.” copymate.app, 01. Apr. 2024, https://copymate.app/blog/multi/porters-five-forces-analysis-understanding-the-dynamics-of-competition-in-your-industry/. Accessed 01. Oct 2024.
[1]
“Internal Components of Business Environment.” digitallyeducate.com, 17. Nov. 2022, https://digitallyeducate.com/internal-components-of-business-environment/. Accessed 01. Oct 2024.
[2]
“Components of Business Environment.” economicsdiscussion.net, 10. Sept. 2019, https://www.economicsdiscussion.net/business-environment/components-of-business-environment/31805. Accessed 01. Oct 2024.
[3]
“Chapter 6 – The External Environment’s Influence – Fundamentals of Business.” pressbooks.bccampus.ca, 30. Aug. 2021, https://pressbooks.bccampus.ca/fundamentalsbusiness/chapter/chapter-5-the-external-environments-influence/. Accessed 01. Oct 2024.
[4]
“How Does Organizational Culture Impact Business Strategy?.” synergita.com, 30. Jan. 2023, https://www.synergita.com/blog/employee-engagement-software/how-does-organizational-culture-impact-business-strategy/. Accessed 01. Oct 2024.
[5]
“Internal Factors for Business Success.” mikevestil.com, 18. July 2024, https://www.mikevestil.com/entrepreneurship/business-planning/business-model/internal-factors-for-business-success/. Accessed 01. Oct 2024.
[6]
“Environmental Impact in Business – Impact Day.” impactday.eu, 13. Feb. 2024, https://impactday.eu/blog/environmental-impact-in-business/. Accessed 01. Oct 2024.
[7]
“Relationship between the Business Environment and Business Strategy Types: Evidence in Peruvian Companies.” redalyc.org, 15. Mar. 2016, https://www.redalyc.org/journal/1872/187247578004/html/. Accessed 01. Oct 2024.
[8]
“Porter’s Five Forces : Meaning and How to Use the Model – GeeksforGeeks.” geeksforgeeks.org, 10. June 2024, https://www.geeksforgeeks.org/porters-five-forces-meaning-and-how-to-use-the-model/. Accessed 01. Oct 2024.
[9]
“Business Environment: Meaning, Characteristics and Importance.” taxmann.com, 18. July 2024, https://www.taxmann.com/post/blog/business-environment-meaning-characteristics-and-importance. Accessed 01. Oct 2024.
[10]
“How will Business Change in the Future? 10 Coming Trends.” lilhorselab.com, 30. Sept. 2024, https://www.lilhorselab.com/how-will-business-change-in-the-future/. Accessed 01. Oct 2024.
[11]
“The Evolution of Entrepreneurship: A Look Into its Rich History.” aicontentfy.com, 24. Sept. 2024, https://aicontentfy.com/en/blog/evolution-of-entrepreneurship-look-into-its-rich-history. Accessed 01. Oct 2024.
[12]
“Business history – Wikipedia.” en.wikipedia.org, 27. Aug. 2024, https://en.wikipedia.org/wiki/Business_history. Accessed 01. Oct 2024.
[13]
“A Short History Of Corporations | New Internationalist.” newint.org, 05. July 2002, https://newint.org/features/2002/07/05/history. Accessed 01. Oct 2024.
[14]
“Corporation | Definition, History, & Facts | Britannica Money.” britannica.com, 01. Sept. 2024, https://www.britannica.com/money/corporation. Accessed 01. Oct 2024.
[15]
“The Evolution of the Modern Corporation – Strategic Management.” open.oregonstate.education, 15. June 2019, https://open.oregonstate.education/strategicmanagement/chapter/2-the-evolution-of-the-modern-corporation/. Accessed 01. Oct 2024.
[16]
“Making an Impact: The Benefits of Corporate Social Responsibility (CSR).” cooleaf.com, 01. Jan. 2024, https://www.cooleaf.com/guides/making-an-impact-the-benefits-of-corporate-social-responsibility-csr. Accessed 01. Oct 2024.
[17]
“How To Navigate In A Dynamic Business Environment – FasterCapital.” fastercapital.com, 01. Jan. 2024, https://fastercapital.com/topics/how-to-navigate-in-a-dynamic-business-environment.html/3. Accessed 01. Oct 2024.
[18]
“Navigating the Complexities of Effective Stakeholder Management in Today’s Business Environment – Beata Kalamar.” beatakalamar.com, 01. Dec. 2023, https://beatakalamar.com/navigating-the-complexities-of-effective-stakeholder-management-in-todays-business-environment/. Accessed 01. Oct 2024.
[19]
“Value Creation Definition, Model and Examples in Business.” digitalleadership.com, 03. Mar. 2024, https://digitalleadership.com/blog/value-creation/. Accessed 01. Oct 2024.
[20]
“Corporate strategy: Navigating the Competitive Landscape: Corporate Strategy Insights – FasterCapital.” fastercapital.com, 03. June 2024, https://fastercapital.com/content/Corporate-strategy–Navigating-the-Competitive-Landscape–Corporate-Strategy-Insights.html. Accessed 01. Oct 2024.
[21]
“Porter’s Five Forces Model: Using This Powerful Management Tool – Day.io.” day.io, 28. June 2023, https://day.io/blog/porters-five-forces-model-using-this-powerful-management-tool/. Accessed 01. Oct 2024.
[22]
“What is Internal Environment? Definition and Key Factors | Marketing91.” marketing91.com, 18. July 2023, https://www.marketing91.com/internal-environment/. Accessed 01. Oct 2024.
[23]
“2.2 Components of the Strategic Planning Process – Principles of Marketing.” pressbooks-dev.oer.hawaii.edu, 27. Oct. 2015, https://pressbooks-dev.oer.hawaii.edu/principlesmarketing/chapter/2-2-components-of-the-strategic-planning-process/. Accessed 01. Oct 2024.
[24]
“Porter’s Five Forces: Definition, Model & Examples.” vaia.com, 01. July 2024, https://www.vaia.com/en-us/explanations/business-studies/strategic-analysis/porters-five-forces/. Accessed 01. Oct 2024.
[25]
“Future Trends And Implications For Businesses – FasterCapital.” fastercapital.com, 01. Jan. 2024, https://fastercapital.com/topics/future-trends-and-implications-for-businesses.html. Accessed 01. Oct 2024.
[26]
“The Next Phase of Business Sustainability.” ssir.org, 14. Feb. 2018, https://ssir.org/articles/entry/the_next_phase_of_business_sustainability. Accessed 01. Oct 2024.
[27]
“Unleashing Business Success: Mastering Porter’s Five Forces | by PC Social | Medium.” pcsocial.medium.com, 15. Apr. 2024, https://pcsocial.medium.com/unleashing-business-success-mastering-porters-five-forces-a19a21518c72. Accessed 01. Oct 2024.
[28]
“Comparing Porter’s Five Forces and PESTEL analysis.” linkedin.com, 20. July 2023, https://www.linkedin.com/pulse/comparing-porters-five-forces-pestel-analysis-dan-hadley. Accessed 01. Oct 2024.
[29]
“Porter’s Five Forces | Market Forecast.” marketforecast.com, 01. Jan. 2024, https://www.marketforecast.com/methods/porter-s-five-forces. Accessed 01. Oct 2024.
[30]
“Internal Environment: Factors within an Organization.” 6clicks.com, 01. Jan. 2020, https://www.6clicks.com/resources/glossary/internal-environment. Accessed 01. Oct 2024.
[31]
“Industry Analysis – Top 3 Methods to Assess and Analyze an Industry.” corporatefinanceinstitute.com, 02. Aug. 2024, https://corporatefinanceinstitute.com/resources/management/industry-analysis-methods/. Accessed 01. Oct 2024.
[32]
“Growth Strategy for the Modern Business Landscape | Terakeet.” terakeet.com, 17. Jan. 2024, https://terakeet.com/blog/business-growth-strategies/. Accessed 01. Oct 2024.
[33]
“How To Write A Strategic Plan In 6 Steps + Examples.” cascade.app, 17. July 2024, https://www.cascade.app/blog/how-to-write-a-strategic-plan. Accessed 01. Oct 2024.
[34]
“10 Business Trends Shaping the Future [2024 & Beyond].” startus-insights.com, 09. Jan. 2024, https://www.startus-insights.com/innovators-guide/top-business-trends/. Accessed 01. Oct 2024.
[35]
“Navigating Change: Strategies for Success in Dynamic Business Environments – Precision Eco-landscaping.” pelglobal.com, 17. Feb. 2024, https://pelglobal.com/2024/02/17/navigating-change-strategies-for-success-in-dynamic-business-environments/. Accessed 01. Oct 2024.
[36]
“What is strategic management, and why is it important? | Definition from TechTarget.” techtarget.com, 30. Sept. 2024, https://www.techtarget.com/searchcio/definition/strategic-management. Accessed 01. Oct 2024.
[37]
“Navigating the Corporate Landscape: Unveiling the Essence of Effective Leadership.” linkedin.com, 19. Feb. 2024, https://www.linkedin.com/pulse/navigating-corporate-landscape-unveiling-essence-effective-thomas-85saf. Accessed 01. Oct 2024.
[38]
“Navigating Success: Essential Strategies for Thriving in Business.” robinwaite.com, 09. Feb. 2024, https://www.robinwaite.com/blog/navigating-success-essential-strategies-for-thriving-in-todays-business-landscape. Accessed 01. Oct 2024.
[39]
“What Are Internal & External Environmental Factors That Affect Business – MageComp.” magecomp.com, 03. Apr. 2024, https://magecomp.com/blog/internal-external-factors-that-affect-business/?srsltid=AfmBOoqtnBC29bU13OMNnTxj5adhzPbpXz7qpzE8OB1ExhK5kgosSB8G. Accessed 01. Oct 2024.
[40]
“Navigating Uncertainty in a Complex Business Landscape.” leadersedgeinc.com, 09. Sept. 2024, https://www.leadersedgeinc.com/blog/navigating-uncertainty-in-a-complex-business-landscape. Accessed 01. Oct 2024.
[41]
“Types, Factors, Components of International Business Environment.” enterslice.com, 24. May 2024, https://enterslice.com/learning/international-business-environment-ibe/. Accessed 01. Oct 2024.
[42]
“Business Environment Analysis: Why It Matters.” sumatosoft.com, 25. July 2024, https://sumatosoft.com/blog/business-environment-analysis-why-is-it-important. Accessed 01. Oct 2024.
[43]
“The 4 main types of corporate social responsibility your business should consider (and why).” benevity.com, 27. Jan. 2021, https://benevity.com/resources/types-of-corporate-social-responsibility. Accessed 01. Oct 2024.
[44]
“What is a Sustainable Business Strategy? – Business Leadership Today.” businessleadershiptoday.com, 28. July 2023, https://businessleadershiptoday.com/what-is-a-sustainable-business-strategy/. Accessed 01. Oct 2024.
[45]
“Topic 1.” strategy-guide.gcu.edu, 01. Jan. 2023, https://strategy-guide.gcu.edu/topics/topic-1. Accessed 01. Oct 2024.
[46]
“Business Environment: Definition, Factors, Importance, and Types | TopCV.” topcv.co.uk, 13. Aug. 2024, https://topcv.co.uk/career-advice/business-environment-definition-factors-importance-and-types. Accessed 01. Oct 2024.
